Beschikbaar in de talen: nl | EAC-CPF XML
Soort archiefvormer : Bedrijf/Instelling
Rubriek : Parochiale instellingen, m.i.v. Heilige-Geesttafel en kerkfabriek
Bron : Archievenoverzicht RA Gent
Periode : Ca. 1160 - heden
»Bisdom Doornik, aartsdiaconaat en decanaat Gent (tot 1561). Bisdom en aartspriesterschap Gent (1561)« Toen in 1105 de bisschop van Noyon-Doornik het patronaatsrecht over de Sint-Maartenskerk* (Ekkergem) aan de Sint-Baafsabdij schonk, werd ook de afhankelijke Sint-Michielskapel in de wijk Overleie van de Gentse portus vernoemd. Tussen 1156 en 1169 werd de Sint-Michielskerk de zetel van een zelfstandige parochie, die ook Wondelgem met zijn Sint-Catharinakapel en het grafelijk gebied van de Oudburg omvatte. De Wondelgemse Sint-Catharinakapel werd in 1200 tot zelfstandige parochiekerk verheven. Het grafelijk gebied bij het Gravensteen, waar al sedert de 10de eeuw een burchtkerk stond, werd nog later een zelfstandige parochie. De vroegste vermelding van de Sint-Veerleparochie* dateert van 1298. Tussen de Sint-Maartens- en Sint-Michielsparochies bleef er een zekere band bestaan. Eén van de pastoors van Sint-Michiels fungeerde telkens voor een termijn van drie jaar als pastoor van Sint-Maartens. Dit leverde vele moeilijkheden op. Beide parochies werden volledig van elkaar gescheiden in 1569. In 1120 en 1212 werd de kapel of kerk door brand geteisterd en herbouwd. De bouw van de huidige Sint-Michielskerk begon in 1440. Aanvankelijk werden delen van de oude vroeggotische kerk behouden (o.a. het koor). De bouwwerken verliepen zeer traag en in fases, gespreid over de 15de en 16de eeuwen. Met de eerste beeldenstorm (1566) werd de nog altijd niet voltooide bouw stopgezet. Na de zware vernielingen en plunderingen van 1578 begonnen de Geuzen in 1579 met de afbraak van het oude koor. Men hervatte de bouwwerken in 1623, die weer in fases voortgezet werden tot begin 19de eeuw. De Sint-Michielsparochie beschikte - tot 1569 samen met de Sint-Maartensparochie (cf. supra) - over drie en vanaf 1320 over vier, in 1531 over vijf, nadien weer over vier en in 1563 over drie pastoors elk met hun "portie". Rond het midden van de 17de eeuw waren er twee. In de loop van de 2de helft van de 17de eeuw werd de functie van tweede pastoor afgeschaft en werd een derde onderpastoor benoemd. De kerk huisvestte een twintigtal kapelanijen; in 1531 waren er 29. Daarnaast hadden er nog een vijftiental broederschappen of gilden hun zetel. De parochie werd in het Ancien Regime bestuurd door de Eed, bestaande uit de pastoors en de kerk- en Heilige-Geestmeesters
Archief van de Sint-Michielsparochie te Gent. Een eerste deel van dit kerkarchief was reeds in de 19de eeuw in het RG (cf. inventaris van Coppieters Stochove). Een tweede deel, hoofdzakelijk archief van de armendis, werd aanvankelijk bewaard op het Bureel van Weldadigheid van Gent en werd later overgebracht naar het Stadsarchief. Ingevolge een ruil met het Stadsarchief werd dit deel in 1955 bijna volledig overgedragen aan RG (Aanwinstnr. 1955/14). In 1974 maakte de kerkfabriek een derde deel aan RG over (Aanwinstnr. 1974/6). Bovendien werden bepaalde nrs. uit andere bestanden, het Fonds Gent en het Fonds Sint-Baafs / Bisdom Gent, naar dit kerkarchief overgeheveld. Ook in het archieffonds Sint-Baafs / Bisdom Gent berust nog een deel van dit archief. Zie ook Archief Sint-Pietersabdij, 2de Reeks, onder "Gand. Église de Saint-Michel"
Stadsarchief Gent, Parochieregisters, Sint-Michiels-noord: dopen en huwelijken, 1589-1796; overlijdens, 1779-1796. - ibidem, Sint-Michiels-zuid: dopen en huwelijken, 1654-1796; overlijdens, 1685-1796. - RBn, Parochieregisters, Gent Sint-Michiels: dopen, 1655-1712, 1794-1819; huwelijken, 1794-1827, 1892-1902; overlijdens, 1638-1667, 1794-1797, 1867-1938
DE CLERCQ G., De kerkelijke instellingen te Gent in verband met de oudste stedelijke geschiedenis, in Nederlandsche Historiebladen, 1939, 2, p. 117-135. - DE POTTER F., Gent van den oudsten tijd tot heden. Geschiedkundige beschrijving der stad, 7, Gent, [ca. 1890], p. 384-506. - Bouwen door de eeuwen heen. Inventaris van het cultuurbezit in België. Architectuur. Deel 4na Stad Gent, Gent, 1976, p. 460-464
Vaste URL : https://search.arch.be/eac/eac-BE-A0500_112287_DUT